Puławy

Mapa (Plan Miasta)

Ważne adresy i telefony

  • Urząd Miasta Puławy (UM)
    • 24-100 Puławy
    • ul. Lubelska 5
    • Tel.: +48 81 880-45-00
    • www.um.pulawy.pl
    • E-mail: um@um.pulawy.pl
  • Starostwo Powiatowe w Puławach
    • 24-100 Puławy
    • Al. Królewska 19
    • Tel.: +48 81 886-11-00
    • www.pulawy.powiat.pl
    • E-mail: starostwo@pulawy.powiat.pl
  • Urząd Skarbowy w Puławach (US)
    • 24-100 Puławy
    • ul. Władysława Grabskiego 4
    • Tel.: +48 81 889-04-50 (centrala)
    • www.us.pulawy.pl
    • E-mail: us0616@lb.mofnet.gov.pl
    • NIP: 716-21-03-024
    • REGON: 430045426
  • Powiatowy Urząd Pracy w Puławach (PUP)
  • Miejski Zakład Komunikacji Sp. z o.o. (MZK)
    • 24-100 Puławy
    • ul. Dęblińska 2
    • Tel.: +48 81 886-80-00 (centrala)
    • www.mzk.pulawy.pl
    • E-mail: mzk@mzk.pulawy.pl
  • Polskie Koleje Państwowe - Dworzec (PKP)
    • 24-100 Puławy
    • ul. Partyzantów 59
    • Tel.: +48 81 886-26-60
  • Zakłady Azotowe "Puławy" S.A. (ZA)
    • 24-110 Puławy
    • Al. Tysiąclecia Państwa Polskiego 13
    • Tel.: +48 81 565-30-00
    • www.zapulawy.pl
    • E-mail: zapulawy@azoty.pulawy.pl
    • NIP: 716-000-18-22
    • REGON: 430528900
  • Klub Sportowy "Wisła-Azoty" Puławy
    • 24-100 Puławy
    • Al. Partyzantów 11/23
    • Tel./fax: +48 81 888-09-77
    • www.wisla-azoty.pulawy.pl
    • E-mail: klub@wisla-azoty.pulawy.pl
  • Kino "Sybilla"
    • 24-100 Puławy
    • Al. Partyzantów 6
    • Tel.: +48 81 886-33-88
    • E-mail: sybilla@maxfilm.com.pl
  • Instytut Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa w Puławach (IUNG)
    • 24-100 Puławy
    • ul. Czartoryskich 8
    • Tel.: +48 81 886-34-21 (centrala)
    • www.iung.pulawy.pl
    • E-mail: iung@iung.pulawy.pl
  • Mostostal Puławy S.A.
    • 24-110 Puławy
    • ul. Budowlanych 5
    • Tel.: +48 81 887-65-43 (sekretariat)
    • www.mostostal-pulawy.com.pl
    • E-mail: marketing@mostostal-pulawy.com.pl
    • NIP: 716-002-34-56
    • REGON: 430383726
  • Galeria Zielona Sp. z o.o.
    • 24-100 Puławy
    • ul. Lubelska 2
    • Tel.: +48 81 888-09-20
    • www.galeriazielona.pl
    • E-mail: biuro@galeriazielona.pl
  • Państwowy Instytut Weterynaryjny (PIWet)
    • 24-100 Puławy
    • Al. Partyzantów 57
    • Tel.: +48 81 889-30-00
    • www.piwet.pulawy.pl
    • E-mail: sekretariat@piwet.pulawy.pl
  • Biowet Puławy Sp. z o.o. - producent leków weterynaryjnych
    • 24-100 Puławy
    • ul. Arciucha 2
    • Tel./fax: +48 81 886-33-53 (sekreteriat)
    • www.biowet.pl
    • E-mail: sekretariat@biowet.pl

O Puławach

Puławy, miasto powiatowe w województwie lubelskim, na pograniczu Doliny Środkowej Wisły i Płaskowyżu Nałęczowskiego, nad Wisłą. 50 tysięcy mieszkańców (2006).

Ośrodek przemysłu chemicznego - największa w Polsce fabryka nawozów azotowych Zakłady Azotowe Puławy SA (jednoskładnikowe nawozy azotowe, melamina, nadtlenek wodoru, nadboran sodu, ciekły ditlenek węgla, kaprolaktam i inne); ponadto: wytwórnia elementów budowlanych, zakłady bioweterynaryjne, konstrukcji stalowych, naprawcze sprzętu medycznego, graficzne, drzewne, odzieżowe, przetwórstwa rolno-spożywczego; przedsiębiorstwa budowlano-montażowe, firmy projektowe; ośrodek usługowy, m.in. oddziały banków, firm ubezpieczeniowych, Puławska Izba Gospodarcza, Fundacja Puławskie Centrum Przedsiębiorczości, Puławski Klub Przedsiębiorców, Puławska Sieć Informacji Gospodarczej. Ważny węzeł drogowy przy linii kolejowej Dęblin-Lublin, przystań żeglugi śródlądowej. Ośrodek naukowo-oświatowy z licznymi instytutami: Uprawy, Nawożenia i Gleboznawstwa, Nawozów Sztucznych, Oddział Pszczelnictwa skierniewickiego Instytutu Sadownictwa \ Kwiaciarstwa, Państwowy Instytut Weterynaryjny, Ośrodek Badań Weterynaryjnych, Wojskowy Instytut Higieny i Epidemiologii; szkoły wyższe (Puławska Szkoła Wyższa, Nauczycielskie Kolegium Języków Obcych) i średnie (m.in. zespoły szkół budowlanych, chemicznych, technicznych); Obserwatorium Astronomiczne Polskiego Towarzystwa Miłośników Astronomii.

Wśród instytucji społeczno-kulturalnych wyróżniają się: Puławski Ośrodek Kultury "Dom Chemika", Towarzystwo Przyjaciół Puław, Puławskie Towarzystwo Tradycji Narodowej, Towarzystwo Przyjaciół Sztuk Pięknych, Puławskie Towarzystwo Muzyczne; muzea, w tym Regionalne PTTK, Oświatowe, Świątynia Sybilli, galerie sztuki; odbywają się liczne ponadregionalne imprezy cykliczne: Konfrontacje Studenckich Etiud Filmowych, Puławski Przegląd Zespołów Biesiadnych, Ogólnopolskie Puławskie Spotkania Lalkarzy, Plener Artystyczny "W kręgu Izabelli", Międzynarodowe Warsztaty Jazzowe; współpraca partnerska z miastami: Bojarka (Ukraina), Castelo Branco (Portugalia), Douai (Francja), Nieśwież (Białoruś), Nieuwegen (Holandia), Stendal (Niemcy); członek kilku organizacji ogólnopolskich oraz Związku Miast Nadwiślańskich, Stowarzyszenie Gmin Ziemi Puławskiej i inne. Miasto jest często odwiedzanym ośrodkiem krajoznawczym na szlaku z Kazimierza Dolnego, z rozwiniętą bazą noclegową; obiekty sportowe (hala, skate park, korty tenisowe, pływalnie kryte, baseny letnie, przystanie żeglarskie) i kluby; w nadwiślańskim lesie rezerwat przyrody Łęg na Kępie. Stara zabudowa rozciąga się wzdłuż Wisły, nowe osiedla blokowe - na wschodzie i północnym wschodzie miasta; kilka kilometrów na północ od centrum leżą tereny zakładów azotowych.

Źródło:
  1. Wielka Encyklopedia PWN, red. nacz. Jan Wojnowski, PWN, Warszawa 2004

Historia Miasta

W 2. połowie XVII w. rezydencja Lubomirskich, potem Sieniawskich; od 1731 własność, a 1784-1831 rezydencja Czartoryskich, którzy stworzyli w Puławach ośrodek życia kulturalnego, literackiego i towarzyskiego, a także politycznego, konkurujący z dworem Stanisława Augusta Poniatowskiego; kultywowano tu sentymentalizm (m.in. poeci F.D. Kniaźnin, F. Karpiński), gościli uczeni polscy i obcy, politycy, artyści; założono tu pierwsze polskie muzeum (Świątynia Sybilli - dzieła sztuki i pamiątki narodowe, Domek Gotycki - głównie zbiory obce); od 1795 w zaborze austriackim, od 1809 w Księstwie Warszawskim, od 1815 w zaborze rosyjskim (Królestwo Polskie); po 1815 upadek znaczenia Puław; po powstaniu listopadowym 1830-31 władze rosyjskie skonfiskowały dobra Czartoryskich (zbiory udało się wywieźć, z czasem stały się zaczątkiem Muzeum Czartoryskich w Krakowie), a następnie rozparcelowały (1846 przemianowane na Nową Aleksandrię - ta nazwa nie przyjęła się, używana tylko w pismach urzędowych).

Od 1844 siedziba instytutu wychowania dziewcząt (tzw. instytut Maryjski), od 1869 Instytutu Gospodarstwa Wiejskiego i Leśnictwa; od 1877 połączenie kolejowe; prawa miejskie 1906; od 1882 ośrodek chasydyzmu (cadyk Ch.I. Morgenstern). W czasie okupacji niemiecki, XII 1939-1940 getto (kilka tysięcy osób, około 2,5 tysiąca wywieziono do Opola Lubelskiego, część do Nałęczowa, Końskowoli i Ryk, pozostałych do Baranowa oraz X 1942 do obozu zagłady w Sobiborze); od 1942 trzy niemieckie obozy pracy przymusowej; silny ośrodek konspiracji i partyzantki AK, BCh, NOW-NSZ, Gl.-Al. (liczne akcje sabotażowo-dywersyjne i partyznackie); VII-VIII 1944 rejon zaciętych walk 1. armii WP. W 1944 deportacje przez NKWD członków polskich organizacji niepodległościowych w głąb ZSRR; 1944-53 rejon działalności organizacji i partyzantki antykomunistycznej, m.in. 24 IV 1945 oddział "Orlika" (M. Bemaciak) rozbił więzienie UB w Puławach i uwolnił 107 osób. W 1867-1975 i od 1999 siedziba powiatu.

Puławy, nazywane "polskimi Atenami", zostały utrwalone w wielu utworach literackich (m.in. Świątynia Sybilli J.P. Woronicza, Balon, czyli Wieczory puławskie Kniaźnina, Puławy J. Ursyna Niemcewicza) i pamiętnikach.

Źródło:
  1. Wielka Encyklopedia PWN, red. nacz. Jan Wojnowski, PWN, Warszawa 2004

Zabytki

Klasycystyczno-romantyczny zespół pałacowo-parkowy Lubomirskich, później Czartoryskich: pałac pierwotnie barokowy (1676-79, Tylman z Gameren), przebudowany dla Z. z Sieniawskich Czaroryskiej (1722-36, J.Z. Deybel i F.A. Meyer), rozbudowany w duchu klasycyzmu dla A.K. i I. Czartoryskich (1788-1801, Ch.P. Aigner, przekształcenia: 1840-44, J. Górecki i 1859-61, I. Czartoryska, J. Savage, J.P. Norblin, W. Jaszczołd, Aigner) z wieloma budowlami, m.in.: 2 barkowe kordegardy (1 połowa XVIII w.), klasycystyczna Świątynia Sybilli (1798-1800, Aigner; obecnie muzeum), Łuk Rzymski (1800), neogotycki Domek Gotycki (ok. 1809, Aigner) - rozbudowany jako pomieszczenie dla pierwszego muzeum polskiego (obecnie także muzeum); klasycystyczny pałac Marynki (1791-94, Aigner, częściowa przebudowa). Barokowy dawny zajazd Pod Pielgrzymem (1. połowa XVIII w., przebudowa przełom XVIII i XIX w.); klasycystyczny kościół parafialny Wniebowzięcia NMP (1800-03, Aigner); budowa dworkowo-willowa (około połowy XIX w.). W dzielnicy Włostowice - barokowy kościół parafialny Św. Józefa (1725-28, Meyer).

Źródło:
  1. Wielka Encyklopedia PWN, red. nacz. Jan Wojnowski, PWN, Warszawa 2004

Puławy w liczbach

Powierzchnia miasta 50,5 km2 (5 049 ha)
Aktualna liczba mieszkańców (liczba ludności) 49 839
Liczba urodzeń w 2006 roku 447
Liczba zgonów w 2006 roku 371
Ilość osób, które zameldowały się do miasta w roku 2006 423
Ilość osób, które wymeldowały się z miasta w roku 2006 782
Ilość osób, które pracują 16 413
Bezrobocie: liczba bezrobotnych mieszkańców 2 544
Ilość książek w miejskich bibliotekach 115 406 sztuk
Nowopowstałe mieszkania w 2006 roku 119 (o średniej powierzchni 85,1 m2)
Nowe budynki oddane do użytku w 2006 roku 77
Ilość firm, instutycji i przedsiębiorstw (podmiotów gospodarczych) działających na terenie miasta 5 185
Dochody miasta (gminy) 115 308 296,25 zł
Wydatki miasta (gminy) 118 869 440,25 zł
Średnia pensja w powiecie puławskim 2 503,08 zł (co stanowi 94,9% średniej krajowej)
Ilość samochodów osobowych w powiecie puławskim 30 477
Ilość ofiar śmiertelnych w wypadkach drogowych na 100 tysięcy mieszkańców 15,7
Źródło:
  1. Wybrane statystyki z Banku Danych Regionalnych, 2006
2007 (c) www.miaston.pl